2009-10-16 15:33:11
Хүн төрөлхтөн хөөрхий муусайн гахайнуудыг хэт их иддэг болохоор гахайнууд "гахайн ханиад"-аараа өшөөгөө авч байх шиг байна даа. :-(
"Гахайн ханиад" буюу томуугийн A(H1N1) халдвараас хамгаалах бяцхан зөвлөмж хүргэе.
2009 оны 4 сард Томуугийн А(H1N1) вирусээр сэдээгдсэн хүний халдвар анх удаа Мексикт бүртгэгдсэн байна. Түүнээс хойш богино хугацаанд олон орон уг халдварт өртөөд байна. Үүнтэй холбогдуулан ДЭМБ томуугийн цар тахал 5-р шатанд шилжлээ гэж үзсэн байна.
Томуугийн А(H1N1) халдвараар өвдөх эрсдэлтэй хүмүүс
- 65 ба түүнээс дээш настай хүмүүс
- Бага насны, ялангуяа 5 хүртэлх насны хүүхэд
- Архаг хууч өвчтэй хүмүүс
- Дархлаа дарангуйлах эм байнга хэрэглэдэг хүмүүс
- Удаан хугацаагаар хэвтэрт байгаа хүмүүс
- Жирэмсэн эмэгтэйчүүд
- Удаан хугацаагаар Аспирин хэрэглэж байгаа 20 доош насныхан
Томуугийн А(H1N1) халдварын шинж тэмдэг
- Нууц хугацаа 1-4 хоног, дунджаар 2 хоног
- 38 хэм болон түүнээс дээш халуурах, халуурахгүй ч гэсэн бие жихүүцэж эвгүйрхэх
- Нусгайрах, хамраас шингэн нус гарах, хамар битүүрч тагжрах, нармай өвдөх
- Хахаж цацах мэт ханиах,
- Хоолой торж өвдөх, толгой өвдөх, амьсгаадах, бие суларч ядрах
- Хэрэв танд дотор муухайрах, бөөлжис цутгах, суулгах зэрэг шинжүүд нэмэлтээр гарч ирвэл яаралтай эмнэлгийн байгууллагад хандана уу
5 хүртэлх насны хүүхдэд:
- 38 хэм болон түүнээс дээш халуурах
- Нүд нь устах, нуухтах, хамраас шингэн нус гарах, хамар нь битүүрэх
- Хахаж цацаж ханиалгах
- Амьсгаадах
- Хэрэв таны хүүхдэд дээрх шинжүүдээс гадна олон тоотой хуцуулан ханиалгах, амьсгал давчдах, цээж хонхолзох, ууж эсвэл хөхөө хөхөж чадахгүй болох, огиулж бөөлжих, татах, идэвхи нь суларч унтаарах шинжүүд илэрвэл яаралтай эмнэлгийн байгууллагад хандана уу
Та гэртээ
Эмч эмнэлгийн мэргэжилтнээс зөвлөгөө авч, эмнэлэгт хэвтэх шаардлагагүй гэж үзсэн тохиолдолд:
- Халуун бууруулах, булчин болон толгойн өвдөлт намдаах зорилгоор Парацетамол (500)-ийг 0-3 насны хүүхдэд 1/4р, 3-с дээш насны хүүхдэд 1/2-р өгч болно. Аспирин болон Упсарин-Упсаг бага насны хүүхдэд өгч болохгүй. Том хүн Парацетамолыг 1 таблеткаар халуун бууртал 6 цагийн зайтай ууж болно.
- Сайн амарч унтах (хоногт 7-8 цаг)
- Тамхи татах, гэр орондоо тамхи татахгүй байх
- Хүүхдийн хамар битүүрч байгаа бол хамарт буцалсан ус, нэрсэн усыг дусааж, хөвөн бөмбөлөгөөр цэвэрлэх
- Шингэн зүйл сайн уух (аарц, аньсны шүүс, нохойн хошууны цай, чацарганы ханд....)
- Хоолойг зайлах (тамедины шингэрүүлсэн уусмал, царвангийн ханд)
Та урьдчилан сэргийлэхдээ
- Олон нийтийн газар явахдаа амны хаалт хэрэглэх
- Гараа тогтмол зөв угаах (урдаас хойш чиглэлтэй, алга, хумс, гарын салаа, гарын ар тал, бугуй гэсэн дарааллаар 2-3 удаа савандаж, 1-2 минут урсгал усаар угаана)
- Тамхи татахгүй байх
- Дулаан хувцаслах
Намрьн бороотой орой байлаа. Намайг хүргэж яваа хөлсний дугуйчин Омори дүүргийн онхол тонхол гүвээ толгодоор өгсөж уруудан гүйсээр хулсан төгөл дунд далд орсон европ маягийн жижиг байшингийн дэргэд хүрч зогсон арлаа буулгав.
Саарал будаг нь аль хэдийн холцорч хуучин уранхай даавуу шиг унжиж санжсан давчуухан орцод шинэхэн вааран хавтан дээр япон үсгээр: «Энэтхэг Масирам Мисра» гэсэн бичиг байхыг би уншив.
Одоо манайхны олон хүн Масирам Мисраг мэдэх болсон 6изээ. Мисракун бол Калькутта хотын хүн, Энэтхэгийн тусгаар тогтнолын төлөө цогтой тэмцэж явсан халуун эх оронч билээ. Үүний сацуу алдарт бярман Хассанханаар заалган ид шидийн эрдэмд нэвтэрсэн хүн юм.
Миний нэг найз сарын өмнө намайг Мисракунтай танилцуулсан юм. Бид улс төрийн асуудлаар их маргалддаг боловч ид шидийн гайхамшигт туршилтаа хийж байхыг нь нэг ч үзээгүй яваа. Тййм болохоор өнөө орой ид шидийн гайхамшгаа үзүүлнэ үү гэж хүссэн захиа урьдчилан явуулаад хөлсний дугуйчин авч, Мисракуний суудаг Омори дүүргийи уйтгарт газар ирсэн нь энэ. Би усан бороон дор зогсон дэнлүүгийн бүдэг гэрэлд гэрийн эзний нэртэй хавтангийн дороос хонхны товчлуурыг олж дарсанд даруй онгойлгож өгөв.
Сувиллын хотоос холгүй толгодын бэлд хоёр өчүүхэн байшин хаяа хаяагаа дэрлэн оршино. Гэрийн эзэд улаан цурав хүүхдүүдээ тэжээх гэж үржил шимтэй газар дээрээ борви бохисхийлгүй зүтгэнэ. Өрх бүр дөрөв дөрвөн хүүхэдтэй. Хоёр байшингийн үүдэн дээр үүрийн гэгээнээс үдшийн бүрийг хүртэл багачууд үймэлдэнэ. Хамгийн том хоёр нь зургаан настай, хоёр отгон нь ой гурван сар орчим хүрч буй. Эцэг, эхүүд нь бараг нэгэн зэрэг гэрлэцгээж хүүхдүүд нь ч хараа бараандаа төрсөн нь энэ ажээ.
Эзэгтэй нар энэ бужигнасан олон багачуудаас өөрсдийнхийгээ арай гэж танина. Эрчүүд бол бүр таг бөгөөд найман хүүхдийн найман нэр толгойд нь эргэлдэн холион бантан болж хэн нэгнийг нь дуудахын тулд өмнө нь ёс мэт гурван өөр нэр дуудах авай.
Сувиллын хот талаас эхнийх нь болох оромжинд Тювашынх суух агаад тэд гурван охин ганц хүүтэй. Нөгөөх оромжинд ганц охин, гурван хүүтэй Валленых аж төрнө.
Энэ мөрүүдийг тэрлэгч Сандерсон Пратт миний бие, Нэгдсэн Улсын боловсрол, гэгээрлийн систем ус цаг уурын газрын мэдэлд байхад болохгүй юу байхав гэж үздэг нэгэн. Үүнийгээ нотлохын тулд ноцтой баримт нотолгоо гаргаж ирсэн ч чадна. Манай профессоруудыг цаг уурын албанд шилжүүлчихэд яагаад болохгүй гэж, та хэлээд орхи. Тэднийг уншуулж сургасан, тэд өглөөний сонин гүйлгээд орхихноо даанч юмгүй, дараа нь тэнгэр ямар байхыг төвдөө цахилгаанаар уламжилна. Гэхдээ энэ асуулт нөгөө талаасаа ямар сонирхолтой гэж санана! Одоо би та бүхэнд тэнгэрийн араншин Айдахо Грин, бид хоёрт яаж гэгээрэл, боловсрол олгож, билгийн нүдийг минь нээсэн тухай ярьж өгье.Бид хоёр Монтано нурууны чанад, Биттер-Рут ууланд буудаллаад, алт эрж байлаа. Уолла-Уолла гэдэг газар, хууз Сахалтай нэгэн балчир юундаа найдсан юм бүү мэд хөөрхий, бидэнд урьдчилгаа мөнгө багсайтал тоолж өгөв. Тэгээд бид хоёр уулаар бэдэрч, уулаа ухаж төнхлөө, эвийн хэлэлцээ хийх хооронд бүхэл бүтэн армийг тэжээхэд элбэг хүрэлцэх аяганы хийцтэйг ч хэлэх үү.
